Utrecht, juli 2006

Alfabeto Immaginario - 2006

Dick Adelaar about Paolo Sistilli    Dick Adelaar about Paolo Sistilli
Beste Paolo,

Kort geleden dook je op in één van mijn dromen. Laat me vertellen wat er allemaal gebeurde. Het was een zwoele zomernacht aan het einde van de 21-ste eeuw.
Je bevond je in een kathedraal, waarvan alleen nog de buitenmuren overeind stonden. De mise-en-scène deed me sterk denken aan de film Nostalgia van Andrej Tarkovski (1932-1986). Met drie kompanen zat je rond een oude tafel, die rijk was voorzien van drank en spijs. Jullie genoten intens van het gebodene en wisselden in alle openheid gedachten uit over de ontstaanswijzen van schilderijen en welke poëtische zeggingskracht ze, zoveel decennia later, nog hadden.

De Bauhauskunstenaar Oskar Schlemmer (1888-1943) had enkele van zijn Fensterbilder (1942) meegebracht. Osvaldo Licini (1894-1958), net als jij geboren en getogen in De Marken, toonde landschapsschilderijen van de Cote d'Azur (1917-1926) en de Indonesische modernist Ahmad Sadali (1924-1987) liet jullie kennismaken met zijn lyrisch abstracte doeken. Jijzelf had gekozen voor een drietal exemplaren uit de serie Reliquie d'arte (2005) en enige voorbeelden uit de reeks Alphabet imaginaire (2005-2006). Over één ding waren jullie het volstrekt met elkaar eens, namelijk dat kunst in staat was om een blik te gunnen in de ware beweegredenen van het menselijk handelen. Voor ik hierover meer te weten was gekomen, werd ik wakker en was de droom voorbij.

In een veilingcatalogus van Christie's uit Hong Kong vond ik afbeeldingen uit het oeuvre van Ahmad Sadali. Op het eerste gezicht valt me met name de formele verwantschap op. Jullie maken allebei regelmatig gebruik van kalligrafische tekens, benadrukken de textuur en brengen accenten aan door middel van bladgoud.
Ten aanzien van dit laatste element is er een duidelijk verschil qua achterliggend idee. De Aziaat beschouwde het als middel om zijn adoratie voor God tot uitdrukking te brengen. In jouw geval kan er een verband worden gelegd met de alchemie, waarbij gepoogd wordt om onedele metalen in goud te transformeren. Dit is tevens een beeldspraak voor een proces van zuivering, waarmee niet alleen het zuiveren van stoffen, maar ook de loutering of verlichting van de menselijke geest wordt bedoeld.

Jouw recente schilderijen verdienen het niet alleen om te worden bekeken, maar ook om te worden gelezen. Onmiskenbaar is er sprake van een onbekende taal die ik, als verwijzing naar de schepper, het Sistilliaans zou willen noemen. Een woordenboek en een grammatica zijn (nog) niet beschikbaar. Het is een oertaal, die nergens gesproken wordt en tot nu slechts één persoon kent die het volledig beheerst. Enerzijds wijst het terug naar de oorsprong, de basis van communicatie, anderzijds verschaft het een doorzicht naar de toekomst, naar nieuwe vormen van communicatie.

Je zou ook parallellen kunnen trekken met de muziek. Een vergelijking die geldt voor de schilderijen uit de groep Alphabet imaginaire met een blauwe achtergrond. Het koele blauw staat symbool voor het koor of het orkest, terwijl het warme rood de solist verbeeldt.
Om grip te krijgen op de producten van jouw verbeelding hebben we dus niet genoeg aan onze ogen, maar dient ook op andere organen, als tastzin en oren, een beroep te worden gedaan. Wanneer men op deze wijze te werk gaat, wordt het brede scala aan betekenissen als vanzelf toegankelijk.

Dick Adelaar